Báo cáo này tổng hợp tình hình xây dựng và thực thi các cơ chế, chính sách đặc thù cho ba khu kinh tế (KKT) trọng điểm: Vân Đồn (Quảng Ninh), Vân Phong (Khánh Hòa) và Phú Quốc (An Giang). Dựa trên chỉ đạo của Chính phủ và báo cáo từ các địa phương, Bộ Tài chính đã tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện, từ đó đưa ra các kiến nghị chiến lược.
Những kết quả chính:
• Thành tựu ban đầu: Các cơ chế, chính sách hiện hành đã tạo ra một số động lực ban đầu, giúp cả ba KKT thu hút được nguồn vốn đầu tư trong nước đáng kể, đặc biệt trong việc phát triển hạ tầng giao thông và du lịch. Vân Đồn đã hình thành hệ thống giao thông đồng bộ; Phú Quốc trở thành trung tâm du lịch biển đảo tầm cỡ; và Vân Phong bước đầu thu hút được các nhà đầu tư chiến lược nhờ Nghị quyết 55/2022/QH15.
• Tồn tại và Thách thức: Các chính sách hiện tại còn manh mún, thiếu đột phá và chưa đủ sức cạnh tranh quốc tế. Tồn tại sự chồng chéo, thiếu nhất quán giữa các luật chuyên ngành (Đất đai, Xây dựng), gây khó khăn trong triển khai. Các vấn đề về giải phóng mặt bằng, chất lượng nguồn nhân lực, và áp lực môi trường vẫn là những thách thức lớn. Đặc biệt, các chính sách ưu đãi của Phú Quốc chưa vượt trội so với các đối thủ trong khu vực như Singapore, Bali, Phuket.
• Đề xuất từ Địa phương: Các tỉnh Quảng Ninh, Khánh Hòa, và An Giang đã chủ động nghiên cứu và đề xuất các nhóm cơ chế, chính sách mới, toàn diện hơn, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như: thu hút nhà đầu tư chiến lược, quản lý đất đai, tài chính – ngân sách, thành lập khu thương mại tự do, và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
• Kiến nghị của Bộ Tài chính: Bộ Tài chính đề xuất một lộ trình hai bước. Trước mắt, xây dựng một Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù mới để tháo gỡ ngay các vướng mắc, khơi thông nguồn lực phát triển. Về lâu dài, giao Chính phủ chủ trì, phối hợp với các địa phương xây dựng một Đề án tổng thể về cơ chế, chính sách đặc thù cho cả ba KKT, báo cáo Bộ Chính trị và trình Quốc hội trong Quý I/2026 để luật hóa, tạo một khung pháp lý ổn định, đồng bộ và có tính cạnh tranh cao.
